Materiaal

Voor het spel worden ronde werpschijven gebruikt die gemaakt zijn van lood (een legering met antimoon).

Deze schijven zijn genummerd en hebben een diameter van 8 centimeter, een dikte van circa 1,5 centimeter en wegen 800 gram.

De paap zelf bestaat uit een kort stukje bezemsteel van 8 centimeter hoog. Om deze beter zichtbaar te maken, wordt hij bij voorkeur wit geverfd.

Het speelveld ligt idealiter binnen een strook van ongeveer 12 meter lang en 4 meter breed. Geschikte ondergronden zijn bijvoorbeeld kort gemaaid gras of aangestampte aarde.

Boven op de paap wordt per deelnemer een muntstuk geplaatst, bij voorkeur eveneens wit geschilderd zodat deze goed zichtbaar zijn.

Doel van het spel

De bedoeling van paapgooien is om muntstukken te veroveren. Dat gebeurt door de werpschijf zo te gooien dat deze dichter bij één of meerdere munten terechtkomt dan de schijven van de andere spelers én dichter dan de paap zelf. Uiteraard kan dit pas gebeuren zodra de paap is omgegooid.

Uitzonderlijk gebeurt het dat er enkele munten van de paap worden gegooid, of wanneer de paap onstabiel wordt opgesteld, er enkele munten afschuiven. In dat geval worden alle munten terug op de paap gezet.

Team

Vóór aanvang van het spel wordt een team van 4 personen samengesteld. Elke speler krijgt een genummerde werpschijf toegewezen. Deze schijf zal gedurende het hele spel uw persoonlijke schijf zijn.

Op tornooien wordt er bij inschrijving een scoreplaat meegegeven; dit kan afhankelijk van de locatie licht afwijken. Ook worden de werpschijven meegegeven. Meestal wordt er een borgsom voor de schijven gevraagd. Tevens zullen ook de paap en franken worden meegegeven.

Ook wordt er een kapitein per team aangeduid. Deze kapitein maakt zich kenbaar door op de scoreplaat te schrijven dat hij/zij de kapitein is. Dit om eventuele misverstanden tijdens het spel te voorkomen.

Spelverloop

Aan het begin van het spel wordt de paap rechtop op de grond geplaatst, met daarop de muntstukken. De spelers werpen hun schijven vanaf een afstand van minstens acht meter richting de paap. Er wordt telkens om de beurt gegooid.

Tijdens de eerste worp blijft elke speler achter de werplijn tot alle deelnemers hun schijf hebben gegooid.

Wanneer de paap omver is gegooid en er na een worp een schijf het dichtst bij één of meerdere munten ligt, dan mag (maar moet niet) de speler deze munten opnemen en behouden. Ook de desbetreffende schijf dient men op te rapen. Deze is tot de volgende werpbeurt niet meer in het spel.

Indien na alle worpen nog niet alle munten zijn toegekend, dan neemt de speler die aan de beurt is enkel zijn eigen schijf terug. Bij zijn volgende worp probeert hij alsnog de resterende munten te winnen. Slaagt hij daar niet in, dan gaat de beurt over naar de volgende speler. Dit proces herhaalt zich tot alle munten zijn verdeeld.

De paap wordt beschouwd als een volwaardig object in het spel. Wanneer muntstukken dichter bij de paap liggen dan bij de werpschijven, wordt er verder gespeeld tot een schijf dichter bij de munten ligt dan de paap. In geval van twijfel of discussie primeert altijd de positie van de paap.

Brandende munten

Munten kunnen ook “branden”: dit is wanneer ze elkaar raken. Wanneer dit gebeurt, moet de gehele verzameling munten als één geheel worden beschouwd. Het kan dus goed zijn dat een schijf dichter ligt bij een of meerdere munten, maar als die deel uitmaken van het geheel en de paap of een andere schijf dichter bij het geheel ligt, dan zijn de munten voor de paap of de andere schijf.

Wanneer munten branden aan de paap, maar ook aan een schijf, dan heeft de paap steeds voorrang.

Wanneer twee schijven branden tegen éénzelfde munt of een geheel, wordt deze munt of dit geheel van munten uit het spel genomen. Na afloop van het spel worden deze munten op de paap gelegd en wordt het speelveld leeggemaakt van andere schijven. De betrokken spelers gooien elk éénmaal. Wie het dichtst bij de munten ligt, ongeacht of de paap omver is, wint deze munten.

Spelvormen en volgorde

Paapgooien kan zowel individueel gespeeld worden als in wedstrijdvorm.

In tornooien is een opstelling van vier spelers tegen vier spelers gebruikelijk, waarbij de teamleden elkaar afwisselen in het werpen. In dat geval worden de muntstukken doorgaans omgezet in punten.

De spelvolgorde van de spelers blijft gedurende het volledige spel behouden. Wanneer bijvoorbeeld speler drie een spel beëindigt, begint in het daaropvolgende spel speler vier, enzovoort.

Versnelde ronde

In tornooien komt het vaak voor dat er tijdsgebrek is. Dan speelt men “een versnelde ronde”, of meerdere. Een versnelde ronde start pas wanneer het huidige spel ten einde is:

1. Men legt alle munten op de paap en maakt het speelveld leeg.
2. Elke speler gooit éénmaal.
3. Ongeacht of de paap omver is, wint degene die het dichtst bij de munten ligt.

Weetjes

In Vlaanderen worden traditioneel vaak oude Belgische frankmunten uit de jaren zeventig als muntstukken gebruikt.

Paapgooien is een typisch Kempens werpspel, maar staat in andere regio’s bekend onder verschillende benamingen. In West-Vlaanderen spreekt men van kollestekken, terwijl het spel in Limburg gekend is als teppeschieten of schremkeschieten. Wat oorspronkelijk een lokaal buurtspel was, is op sommige plaatsen in Europa uitgegroeid tot een erkende competitiesport.